Τα Υπ΄ Όψιν (Consider These) ΚΟΣΜΟΣ: οι κρίσεις και προκλήσεις που θα συζητήσουμε στο podcast Τα Υπ΄ Όψιν (Consider These) το 2019

Ανταγωνισμός μεγάλων δυνάμεων

Όπως προβλέπεται από την αμερικανική εταιρεία του χώρου των γεωπολιτικών αναλύσεων/ πληροφοριών Στρατφορ , ο ανταγωνισμός μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων αναμένεται να ενταθεί, με τις ΗΠΑ να κλιμακώνουν τη στρατηγική τους επίθεση κατά της Κίνας υπό τη μορφή δασμών, κυρώσεων, επιβολής ρυθμιστικών πλαισίων σε ανερχόμενες τεχνολογίας, μεγαλύτερη στήριξη προς την Ταϊβάν και πιο επιθετική στάση στη Νότια Σινική Θάλασσα. Ταυτόχρονα, η κατάρρευση συμφωνιών ελέγχου εξοπλισμών θα επιταχύνει την κούρσα εξοπλισμών μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας, ενώ το πιο ασταθές γεωπολιτικό κλίμα θα δημιουργήσει στρατηγικές ευκαιρίες για χώρες οι οποίες βρίσκονται κοντά σε κάποιους από τους μεγάλους «παίκτες» και απειλούνται από αυτούς (όπως η Πολωνία και η Ταϊβάν), αλλά παράλληλα θα προκαλέσει σοβαρούς «πονοκεφάλους» σε δυνάμεις που προσπαθούν να κινηθούν στον ενδιάμεσο χώρο, όπως η Τουρκία, η Ινδία και το Βιετνάμ.

Διεθνές επιχειρηματικό περιβάλλον

Όσον αφορά στο επιχειρηματικό περιβάλλον, αναμένονται αυξημένοι κίνδυνοι γεωπολιτικού χαρακτήρα: Επικαλούμενες απειλές εθνικής ασφαλείας, οι ΗΠΑ θα ασκήσουν μεγαλύτερες πιέσεις προς την Ευρώπη, την Ιαπωνία, την Αυστραλία, τον Καναδά, τη Νότια Κορέα και την Ταϊβάν για τη δημιουργία «φραγμάτων» στις κινεζικές επενδύσεις. Αυτό θα επηρεάσει την έρευνα και το εμπόριο σε στρατηγικής σημασίας τομείς, από την Τεχνητή Νοημοσύνη μέχρι την εμφάνιση δικτύων 5G, που θα αρχίσει το 2019. Η «κούρσα» της Κίνας για να καλύψει την απόσταση σε τομείς όπως η αεροδιαστημική, η ανάπτυξη ημιαγωγών κ.α. θα αυξήσει τις κυβερνοαπειλές προς τις εταιρείες και θα επιφέρει μια πιο επιθετική πολιτική από τις ΗΠΑ στον κυβερνοχώρο. Επιπρόσθετα, αναμένεται οι εταιρείες να βρεθούν αντιμέτωπες με προβλήματα στις αλυσίδες προμηθευτών τους, και βαρύτερα πρόστιμα και αγωγές όσον αφορά σε παραβιάσεις δεδομένων.

«Τρικυμίες» στο διεθνές εμπόριο

Αναταραχή αναμένεται και στο διεθνές εμπόριο: Η αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου θα μπορούσε να παραλύσει τις διαδικασίες επίλυσης διαφορών του φορέα, οδηγώντας χώρες σε λιγότερο προβλέψιμες οδούς, διμερούς χαρακτήρα, για την επίλυση των μεταξύ τους διαφορών. Ο Καναδάς, το Μεξικό, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα έχουν καλύτερες προοπτικές ως προς τις διαπραγματεύσεις τους με τις ΗΠΑ σε θέμα όπως οι δασμοί στα αυτοκίνητα, αλλά οι συνομιλίες των ΗΠΑ με την ΕΕ, σύμφωνα με τη Stratfor, «είναι καταδικασμένες να αποτύχουν». Επίσης,το ενδεχόμενο επιπλέον δασμών από τις ΗΠΑ στην Κίνα θα αύξανε την αβεβαιότητα στο διεθνές εμπόριο (αν και υπενθυμίζεται πως πρόσφατα υπήρξε συμφωνία μεταξύ Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ στο G20 για «ανακωχή» στον εμπορικό πόλεμο).

Το ιρανικό ζήτημα

Σχετικά με το θέμα του Ιράν, η Stratfor προβλέπει ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν την εκστρατεία απομόνωσής του στο διεθνές περιβάλλον και της αποδυνάμωσής του εκ των έσω. Αυτό θα αυξήσει τις εντάσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, μειώνοντας το ενδεχόμενο μιας εποικοδομητικής διαπραγμάτευσης. Οι κοινοί στόχοι ως προς την αντιπαράθεση με το Ιράν θα βοηθούσαν στην διατήρηση των στρατηγικών δεσμών ΗΠΑ- Σαουδικής Αραβίας, παρά τους προβληματισμούς για την ηγεσία του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν (MBS), η εικόνα του οποίου έχει πληγεί σοβαρά από την υπόθεση της δολοφονίας του δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι.

Το ενεργειακό περιβάλλον

Ως προς τον ενεργειακό κλάδο, η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία θα διαχειριστούν προσεκτικά την παραγωγή πετρελαίου τους για να αποφύγουν πτώση των τιμών του πετρελαίου, καθώς παρακολουθούν στενά τις επιπτώσεις των όποιων εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου στην αγορά. Επίσης, κατά τη Stratfor, υπάρχουν δυνατότητες ανάπτυξης της παραγωγής από το Ιράκ και τη Λιβύη και η χαλάρωση των περιορισμών στις εξαγωγές από τις ΗΠΑ. Ακόμη, οι αγορές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) αναμένεται να υποστούν αναταραχή όταν οι ΗΠΑ πάρουν θέση μεταξύ των τριών κορυφαίων εξαγωγέων LNG το 2019.

Λατινική Αμερική

Όσον αφορά στη Λατινική Αμερική, πιο σκληροπυρηνικές και φίλα προσκείμενες προς τις ΗΠΑ κυβερνήσεις στη Βραζιλία και την Κολομβία θα μπορούσαν να βρεθούν στην εμπροσθοφυλακή μιας ιδιαίτερα ενεργητικής προσπάθειας για τον περιορισμό των επιπτώσεων από τη συνεχιζόμενη κρίση της Βενεζουέλας. Οι προσπάθειες της Βραζιλίας για αλλαγές και μεταρρυθμίσεις στο εμπορικό μπλοκ Mercosur θα τη φέρουν σε αντιπαράθεση με την Αργεντινή- ενώ το ρίσκο για τους τους επενδυτές αναμένεται να αυξηθεί και στο Μεξικό, λόγω μιας «επιθετικής λαϊκιστικής ατζέντας».

Αφρική

Στην Αφρική, σημαντικός «παίκτης» θεωρείται η Αιθιοπία, η φιλόδοξη ατζέντα της οποίας προκαλεί οικονομικό ενδιαφέρον, προσελκύοντας δυνάμεις από το εξωτερικό στο Κέρας της Αφρικής. Ωστόσο, εσωτερικές προκλήσεις προς την παρούσα ηγεσία και εθνοτικές αντιπαραθέσεις μειώνουν το momentum της Αντίς Αμπέμπα.

Άλλες κρίσεις  προς παρακολούθηση

Υεμένη

Η ανθρωπιστική κρίση στη χώρα- η χειρότερη στον κόσμο –  θα μπορούσε να χειροτερέψει περισσότερο το 2019 εάν οι πρωταγωνιστές δεν χρησιμοποιήσουν την ευκαιρία που δημιουργήθηκε   με τη συμφωνία της Στοκχόλμης με μερική παύση πυρός και ενθάρρυνση μιάς σειράς από βήματα για οικοδόμηση εμπιστοσύνης. Μόνο η πίεση από την Ευρώπη , το Ομάν, και το Ιράν στους Χούτι, από τις ΗΠΑ στην Σ. Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, από τις δύο χώρες του Κόλπου  στην κυβέρνηση της Υεμένης  και από το Κογκρέσσο στην αμερικανική κυβέρνηση θα είχαν μια πιθανότητα να ασκήσουν εμφανή επίδραση.

Αφγανιστάν

Το μήνυμα τηα Ουάσιγκτων ( τον Δεκέμβριο) ότι είναι έτοιμη να αποχωρήσει θα μπορούσε να προωθήσει διπλωματικές προσπάθειες προς λήξη του πολέμου αλλά όλες οι πλευρές καταλαβαίνουν ότι μια βιαστική αποχώρηση θα μπορούσε να προκαλέσει ένα νέο μεγάλο εμφύλιο πόλεμο, μια συνέπεια που κανένας , ούτε οι γειτονικές χώρες και άλλοι που εμπλέκονται στο Αφγανιστάν – ειδικά Ιράν, Πακιστάν, Ρωσία και Κίνα –  ούτε οι Ταλιμπάν θέλουν. Η αναγγελία λοιπόν του Τραμπ θα μπορούσε να τους ωθήσει να τερματίσουν τον πόλεμο αλλά περιφερειακές δυνάμεις θα μπορούσαν εξ ίσου να αντισταθμίσουν  μεγαλώνοντας την ανάμειξή τους μέσω Αφγανών «πληρεξουσίων».

Σ. Αραβία, ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιραν

Όπως και το 2018, το 2019 παρουσιάζει κινδύνους σύγκρουσης  – σκόπιμης ή ακούσιας – που θα ενέπλεκε ΗΠΑ, Σ. Αραβία, Ισραήλ και Ιράν. Οι τρείς πρώτες χώρες θεωρούν την Τεχεράνη σαν απειλή που έχει ενισχυθεί για πολύ καιρό και οι περιφερειακές φιλοδοξίες της οποίας χρειάζεται να περιοριστούν. Μέχρι στιγμής το Ιραν, δείχνει να έχει επιλέξει να μην προκαλέσει ισχυρή αντίδραση. Η επιλογή αυτή του Ιραν οφείλεται κατά πολύ στις προσπάθειες των ευρωπαϊκών χωρών, Κίνας και Ρωσίας που έχουν συνυπογράψει το σύμφωνο. Αλλά όσο η οικονομική πίεση αυξάνεται , αυτή η στάση μπορεί να μην διαρκέσει. Επι πλέον ο κίνδυνος ακούσιας σύγκρουσης που θα ξεκινούσε στην Υεμένη, στον Περσικό Κόλπο , στη Συρία ή το Ιρακ δεν αποκλείεται.

Συρία

Στο τέλος του 2018 , φαινόταν ότι το καθεστώς Ασαντ με τη βοήθεια  Ιραν και Ρωσίας θα νικούσε στον πόλεμο εναντίον των ανταρτών. Ο  αγώνας εναντίον του ΙΣ πλησίαζε στο τέλος του.  Οι ξένοι «παίκτες» -Ισραήλ, Ιραν, Ρωσία, Τουρκία – θα διατηρούσαν μια εύθραυστη ισορροπία  σε διάφορες περιοχές της χώρας. Αλλά η απόφαση Τραμπ για αποχώρηση των Αμερικανικών στρατευμάτων τον Δεκέμβριο ανέτρεψε αυτή την ισορροπία: αύξησε τις πιθανότητες για μια αιματηρή σύγκρουση με εμπλοκή της Τουρκίας, των Σύριων συμμάχων, Κούρδων της Συρίας και του καθεστώτος Άσαντ: και μ’αυτό τον τρόπο,  δυνητικά πρόσφερε στον ΙΣ  μια ευκαιρία αναβίωσης  τροφοδοτώντας το χάος που τον βοηθάει να ευημερεί. Για να αποφευχθεί αυτό το σενάριο χρειάζεται η Ουάσιγκτων και η Μόσχα να πείσουν την Τουρκία να μην επιτεθεί στα εδάφη που κατέχουν οι Κουρδικές  ομάδες που συνεργάστηκαν με τις ΗΠΑ εναντίον του ΙΣ  ( που η Τουρκία θεωρεί τρομοκράτες λόγω της συγγένειάς τους με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν), να πείσουν τις ομάδες αυτές  να χαμηλώσουν το πολεμικό τους προφίλ,  και να διευκολύνουν μια συμφωνία  ανάμεσα σ’αυτούς και τη Δαμασκό  που θα συμπεριλαμβάνει την επιστροφή  της Συριακής κυβέρνησης στην βορειοανατολική περιοχή σε συνδυασμό με κάποιο βαθμό Κουρδικής αυτονομίας . Αυτό θα επέτρεπε στη Συρία να ανακτήσει την  κρατική της κυριαρχία, θα καθησύχαζε την Τουρκία περιορίζοντας την εξουσία και την πολεμική δυνατότητα των Κούρδων και θα προστάτευε τους Κούρδους από στρατιωτικές επιθέσεις

Ουκρανία

Ο πόλεμος στην Ουκρανία εξακολουθεί […] και το πιο πρόσφατο επεισόδιο είναι στην Αζοφική Θάλασσα όπου τον Νοέμβριο έγινε σύγκρουση Ρωσικών και Ουκρανικών σκαφών και η Ρωσία  απαγόρευσε την είσοδο στην Θάλασσα στα Στενά του Κερτς. Η Μόσχα υποστηρίζει ότι τα πλοία είχαν παραβιάσει τα ρωσικά ύδατα  και ότι ο Ουκρανός πρόεδρος Ποροσένκο προκάλεσε το επεισόδιο για να εξασφαλίσει Δυτική υποστήριξη καθώς και την εγχώρια πολιτική του βάση εν όψει των προεδρικών εκλογών τον Μάρτιο του 2019.

Σύμφωνα με το Κίεβο, η επίθεση στα πολεμικά πλοία της Ουκρανία και η σύλληψη  ναυτικών ήταν το αποκορύφωμα των Ρωσικών πολύμηνων προσπαθειών να  εξορίσουν τα ουκρανικά πλοία  από εκείνη τη θαλάσσια περιοχή παραβιάζοντας  μια διμερή συνθήκη του 2003 που εξασφάλιζε ελεύθερη ναυσιπλοϊα και στα δύο κράτη.    Το Κίεβο δεν δείχνει ότι θα κινηθεί πριν από τις εκλογές  ( εκτός από τις προεδρικές, θα γίνουν και βουλευτικές πριν από το τέλος του χρόνου). Η Ρωσία  μπορεί να βρίσκει μεγάλο το κόστος της συντήρησης των  περιοχών που ζητούν αυτονομία  αλλά είναι απίθανο να θελήσει να αποσύρει την επιρροή της στο άμεσο μέλλον.

Πηγές:  https://foreignpolicy.com/2018/12/28/10-conflicts-to-watch-in-2019-yemen-syria-afghanistan-south-sudan-venezuela-ukraine-nigeria-cameroon-iran-israel-saudi-arabia-united-states-china-kurds-ypg/
https://www.huffingtonpost.gr/entry/stratfor-ti-anamenetai-na-semvei-ston-kosmo-to-2019_gr_5c066372e4b066b5cfa586df
Advertisements

Single Post Navigation

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: